In steeds meer klassen is het voelbaar: leerlingen reageren sneller fel, raken sneller overprikkeld en lijken minder grip te hebben op hun eigen gedrag. Docenten merken dat gesprekken niet meer landen zoals vroeger. Afspraken worden gemaakt, maar niet nagekomen. Straffen werken kort, belonen even, maar structureel verandert er weinig.
Dat komt niet doordat jongeren “niet willen”, maar doordat veel gedrag niet bewust ontstaat. Het gebeurt voordat er is nagedacht. En precies daar raakt Rots & Water de kern.
Rots & Water is geen methode die leerlingen vertelt wat ze moeten doen. Het is een training die hen leert voelen wat er in hen gebeurt, en daar vervolgens zelfregie aan te koppelen. Dat is een fundamenteel ander vertrekpunt dan de meeste gedragsinterventies.
Gedrag ontstaat niet in het hoofd, maar in het lichaam
Wanneer een leerling boos wordt, dichtklapt of de controle verliest, lijkt het logisch om te zoeken naar een reden. Waarom doe je dit? Wat dacht je? Wat wilde je bereiken?
Neurowetenschappelijk onderzoek laat echter zien dat in stressvolle of sociaal beladen situaties het rationele brein tijdelijk wordt overschaduwd door het emotionele brein. De prefrontale cortex, verantwoordelijk voor plannen, reflectie en remming, maakt plaats voor automatische reacties.
Met andere woorden: veel gedrag ontstaat lichamelijk en emotioneel, niet rationeel. Dat betekent dat praten alleen vaak te laat komt. Rots & Water begint daarom niet bij uitleg, maar bij ervaring.
Wat Rots & Water werkelijk doet
Tijdens Rots & Water-trainingen leren leerlingen hun lichaamssignalen herkennen: spanning, ademhaling, focus, houding. Ze ervaren hoe hun staat van zijn invloed heeft op wat ze zeggen en doen. Vanuit die ervaring leren ze schakelen tussen twee basisstanden: stevig zijn wanneer dat nodig is, en meebewegen wanneer dat verstandiger is.
Dat klinkt eenvoudig, maar het effect is groot. Leerlingen ontdekken dat ze niet hoeven reageren vanuit impuls, maar dat er een moment zit tussen prikkel en reactie waarin ze wél een keuze hebben. Dat moment is de kern van zelfregulatie.
Waarom veel scholen vastlopen zonder deze basis
In veel scholen ligt de focus op regels, protocollen en gesprekken. Dat is waardevol, maar onvoldoende als de innerlijke vaardigheden ontbreken om die regels ook daadwerkelijk te dragen.
Je ziet het in klassen waar de sfeer onderhuids gespannen is. Waar kleine opmerkingen grote conflicten worden. Waar leerlingen elkaar niet meer vertrouwen en docenten steeds harder moeten sturen om rust te bewaren.
Zonder zelfregulatie blijft gedrag iets wat van buitenaf moet worden gecorrigeerd. Met Rots & Water wordt het iets wat van binnenuit kan worden bijgestuurd.
Wat er verandert in een groep
Na een traject zie je dat leerlingen anders gaan reageren. Niet perfect, niet ineens probleemloos, maar bewuster. Ze herkennen spanning eerder, durven die te benoemen en leren om grenzen te voelen én aan te geven.
De groepsdynamiek verandert mee. Er ontstaat meer wederzijds begrip, minder escalatie en meer veiligheid. Niet omdat iedereen “aardig” moet zijn, maar omdat leerlingen leren hoe ze zichzelf kunnen reguleren binnen contact met anderen.
Docenten merken dat gesprekken die voorheen vastliepen, nu wél beweging brengen. Omdat leerlingen niet meer alleen praten over gedrag, maar begrijpen wat er in hen gebeurt wanneer het misgaat.
Rots & Water als fundament voor mentale gezondheid
Mentale gezondheid in het onderwijs gaat niet alleen over stress of somberheid. Het gaat over het vermogen om spanning te dragen, emoties te reguleren en verbinding aan te gaan zonder jezelf of de ander te verliezen.
Rots & Water sluit hier naadloos op aan. Het versterkt precies die vaardigheden die jongeren nodig hebben in een wereld vol prikkels, druk en sociale verwachtingen.
Bij EpexMind wordt Rots & Water daarom niet los ingezet, maar gekoppeld aan thema’s als stress, focus, motivatie en sociale veiligheid. Niet als interventie achteraf, maar als preventief fundament.
Tot slot
Zolang scholen proberen gedrag te veranderen zonder het systeem erachter te versterken, blijven ze werken aan symptomen in plaats van aan oorzaken. Regels, gesprekken en sancties zijn nodig — maar ze werken pas duurzaam wanneer leerlingen ook van binnen leren sturen.
Dat is precies waar EpexMind het verschil maakt.
Onze weerbaarheidstrajecten (gebaseerd op onder andere Rots & Water, stress- en dopamineregulatie) zijn geen losse trainingen, maar bouwen aan het fundament onder gedrag: zelfregulatie, emotiesturing en sociale veiligheid. We werken niet aan “rust in de klas”, maar aan de vaardigheden die rust mogelijk maken.
Scholen die met EpexMind werken, zien niet alleen minder escalatie, maar vooral meer eigenaarschap bij leerlingen. Zij leren zichzelf te dragen in contact met anderen.
En dát is waar echte verandering begint.
Download onze kleurplaat
