Bijna elke school heeft een schoolveiligheidsplan. Het staat in de map, het is goedgekeurd door de MR en het is ingediend waar het ingediend moet worden. En daarna wordt het zelden meer opengeslagen. Tot er een incident is, of een inspectiebezoek, en iemand het er snel bij pakt om te kijken wat er ook alweer in stond.
Dat is de realiteit van veel schoolveiligheidsplannen: ze worden geschreven om te voldoen aan een verplichting en functioneren daarna als archiefdocument. En dat is precies wat ze niet zouden moeten zijn.
Waarom de meeste plannen niet werken
Een schoolveiligheidsplan dat niet werkt, heeft bijna altijd dezelfde kenmerken. Het is geschreven door één persoon, zonder brede betrokkenheid van het team. Het beschrijft wat de school wil bereiken maar niet hoe dat concreet wordt gedaan. Het heeft geen eigenaar die verantwoordelijk is voor de uitvoering. En het wordt niet geëvalueerd, waardoor niemand weet of het werkt.
Die kenmerken maken van een veiligheidsplan een intentiedocument in plaats van een werkdocument. En intenties veranderen niets als ze niet worden omgezet in concrete acties met concrete verantwoordelijkheden en concrete momenten van evaluatie.
Wat een werkend veiligheidsplan onderscheidt
Een schoolveiligheidsplan dat daadwerkelijk werkt, is herkenbaar aan een aantal concrete kenmerken. Het eerste is dat het team het kent. Niet van buiten maar in de kern: wat zijn de afspraken, waar kan iemand terecht als er iets speelt, wat zijn de stappen als er een incident is? Als willekeurige teamleden die vragen kunnen beantwoorden, leeft het plan. Als ze naar de map wijzen, niet.
Het tweede kenmerk is concreetheid. Een plan dat zegt “we werken aan een veilig schoolklimaat” zegt niets. Een plan dat zegt “de mentor voert elk kwartaal een individueel gesprek met elke leerling over welbevinden en documenteert dat in het leerlingvolgsysteem” zegt iets. Concrete afspraken zijn controleerbaar. Vage intenties niet.
Het derde kenmerk is eigenaarschap. Elk onderdeel van het plan heeft een eigenaar: een persoon die verantwoordelijk is voor de uitvoering en die aanspreekbaar is op de resultaten. Zonder eigenaarschap worden afspraken vrijblijvend.
Hoe je het plan schrijft met het team
Een werkend veiligheidsplan wordt niet geschreven door één persoon in een stille kamer. Het wordt ontwikkeld met het team, zodat de afspraken worden gedragen door de mensen die ze moeten uitvoeren. Dat vraagt meer tijd in het begin maar levert een plan op dat leeft in de school in plaats van in een map.
Begin met de vraag: wat zijn de drie grootste risico’s voor sociale veiligheid in onze school? Die vraag stellen aan het team levert eerlijkere antwoorden op dan een directie die vanuit de eigen perceptie een plan schrijft. En die antwoorden zijn de basis voor afspraken die aansluiten bij de werkelijke situatie van de school.
Evaluatie als onderdeel van het plan
Een veiligheidsplan dat niet wordt geëvalueerd, is een veiligheidsplan dat veroudert. Evaluatie moet onderdeel zijn van het plan zelf: wanneer evalueren we, wie evalueert, wat evalueren we en hoe verwerken we de uitkomsten in een bijgesteld plan? Die vragen beantwoorden in het plan zelf, maakt evaluatie een vanzelfsprekend onderdeel van de cyclus in plaats van iets wat toevallig wel of niet gebeurt.
Hoe data het plan versterkt
Een veiligheidsplan is sterker als het is gebouwd op data in plaats van op veronderstellingen. Welzijnsmetingen die laten zien hoe leerlingen de sociale veiligheid ervaren, zijn de basis voor afspraken die aansluiten bij de werkelijke situatie. En die metingen zijn de manier om achteraf te evalueren of het plan heeft gewerkt.
Het Mentaal Gezond Onderwijs systeem van EpexMind levert de data die scholen nodig hebben om een veiligheidsplan te bouwen op feiten en om te evalueren of het effect heeft gehad. Zo wordt het plan een levend document dat jaar na jaar sterker wordt.
Wil je weten hoe MGO bijdraagt aan een werkend schoolveiligheidsplan? Bekijk het aanbod van Mentaal Gezond Onderwijs of neem contact op.
Download de gratis template:
