De meeste fouten die scholen maken op het gebied van mentale gezondheid en sociale veiligheid, zijn niet spectaculair. Ze zijn niet het gevolg van slechte bedoelingen of gebrek aan inzet. Ze zijn het gevolg van blinde vlekken: aannames die zo vanzelfsprekend lijken dat niemand ze in twijfel trekt. Tot het te laat is.
Dit zijn de drie meest voorkomende fouten, en wat je eraan kunt doen.
Fout 1: aannemen dat geen nieuws goed nieuws is
De meest voorkomende fout is ook de meest begrijpelijke. Als er geen meldingen zijn, geen klachten, geen incidenten, gaat het goed. Toch?
Niet per se. Het ontbreken van signalen betekent vaak niet dat er geen problemen zijn. Het betekent dat de problemen nog niet groot genoeg zijn om gemeld te worden, of dat de drempel om te melden te hoog is. Leerlingen die worstelen, melden dat zelden proactief. Docenten die overbelast zijn, zeggen dat niet hardop totdat ze niet meer kunnen. En zolang er geen incident is, is er vanuit het perspectief van de schoolleider niets aan de hand.
De werkelijkheid is dat een school waar geen problemen worden gemeld, niet per definitie een school is zonder problemen. Het kan ook een school zijn waar problemen niet zichtbaar worden totdat ze geëscaleerd zijn. Het verschil is alleen zichtbaar als je actief meet in plaats van passief wacht op signalen.
Fout 2: beleid schrijven zonder te toetsen of het landt
Veel scholen investeren serieuze tijd en energie in het schrijven van goed beleid rond mentale gezondheid en sociale veiligheid. Het beleid wordt besproken, goedgekeurd en opgeslagen. En dan gaat iedereen ervan uit dat het wordt uitgevoerd.
Maar die aanname wordt zelden getoetst. Weten docenten wat er in het beleid staat? Herkennen ze de afspraken in hun dagelijkse werk? Weten leerlingen wat er voor hen geregeld is? Als die vragen niet worden gesteld en beantwoord op basis van directe informatie, is het beleid een papieren werkelijkheid die weinig zegt over wat er in de school daadwerkelijk leeft.
Goed beleid dat niet wordt uitgevoerd, is in veel opzichten gevaarlijker dan geen beleid. Het geeft een gevoel van controle dat er niet is. En dat gevoel houdt de echte vraag buiten de deur: wat werkt hier eigenlijk?
Fout 3: interventies herhalen zonder te weten of ze werken
De derde fout is het meest subtiele. Scholen die al jaren dezelfde interventies inzetten, zonder ooit te hebben gemeten of die interventies daadwerkelijk effect hebben. Een jaarlijkse weerbaarheidstraining in groep 8. Een welzijnsweek in januari. Een gastspreker over mentale gezondheid in de brugklas.
Die activiteiten kosten tijd en geld. Ze worden als waardevol beschouwd omdat ze worden uitgevoerd. Maar of ze daadwerkelijk iets veranderen voor de leerlingen voor wie ze bedoeld zijn, wordt zelden gemeten. En als er niet gemeten wordt, kan er ook niet geleerd worden. Dezelfde interventie wordt jaar na jaar herhaald, ook als ze weinig effect heeft, gewoon omdat ze altijd zo gedaan wordt.
Het alternatief is meten wat werkt. Niet als wetenschappelijk experiment, maar als praktische vraag: zien we na deze interventie een verbetering in de uitkomsten die we wilden beïnvloeden? Als het antwoord nee is, is het tijd voor iets anders.
Wat al deze fouten gemeen hebben
De drie fouten hebben één gemeenschappelijke oorzaak: het ontbreken van structureel inzicht. Zonder regelmatige, betrouwbare informatie over wat er werkelijk speelt, is een schoolleider gedwongen te werken op basis van aannames. En aannames leiden tot blinde vlekken. En blinde vlekken leiden tot fouten die pas zichtbaar worden als de gevolgen al merkbaar zijn.
De oplossing is niet meer beleid, meer trainingen of meer gesprekken. De oplossing is inzicht. Weten wat er speelt, toetsen of beleid landt en meten of interventies werken. Dat is wat scholen in staat stelt om te leren en te verbeteren in plaats van jaar na jaar hetzelfde te herhalen.
Hoe MGO deze fouten voorkomt
Het Mentaal Gezond Onderwijs systeem van EpexMind adresseert alle drie de fouten direct. Het meet structureel zodat geen nieuws niet langer goed nieuws hoeft te betekenen. Het toetst of beleid wordt herkend en uitgevoerd op de werkvloer. En het maakt het effect van interventies meetbaar door over meerdere meetmomenten heen te vergelijken.
Zo worden blinde vlekken zichtbaar voordat ze leiden tot fouten. En worden fouten vervangen door lessen die de school sterker maken.
Herkende je één of meer van deze fouten in jouw school? Bekijk het aanbod van Mentaal Gezond Onderwijs of neem contact op voor een vrijblijvend gesprek.
