Een van de grootste vragen die jongeren hebben voordat ze naar een psycholoog gaan, is: wat moet ik eigenlijk vertellen? Moet ik alles zeggen wat er in me omgaat? Mag ik dingen voor me houden? En wat doet de psycholoog met wat ik vertel?
Dat zijn logische vragen. En de antwoorden zijn belangrijker dan je misschien denkt, want als je niet weet wat de spelregels zijn, is de kans groot dat je je inhoudt. En dan werkt therapie veel minder goed.
Jij bepaalt wat je deelt
Het eerste en belangrijkste: jij bepaalt wat je deelt. Een psycholoog kan je vragen stellen maar kan je nooit dwingen om iets te zeggen. Als je ergens nog niet klaar voor bent, mag je dat zeggen. “Ik wil daar nog niet over praten” is een volkomen geldig antwoord. Een goede psycholoog respecteert dat altijd.
Tegelijkertijd is het eerlijk om te zeggen dat therapie beter werkt naarmate je meer deelt. Niet alles in één keer, maar wel geleidelijk meer openheid opbouwen. Een psycholoog kan alleen werken met wat jij inbrengt. Als je de helft voor je houdt, ziet hij of zij ook maar de helft van het plaatje.
Wat vertrouwelijkheid betekent
Alles wat je vertelt aan een psycholoog is vertrouwelijk. Dat is een wettelijke verplichting, geen keuze. Een psycholoog mag niet zomaar doorvertellen wat jij hebt gezegd, niet aan je ouders, niet aan school, niet aan vrienden. Wat jij deelt, blijft tussen jou en de psycholoog.
Er zijn twee uitzonderingen op die vertrouwelijkheid. De eerste is als jij toestemming geeft om iets te delen. Als jij wilt dat de psycholoog iets bespreekt met je ouders of school, kan dat. Maar alleen als jij dat wilt. De tweede uitzondering is als er sprake is van ernstig gevaar: als de psycholoog denkt dat jij of iemand anders in direct levensgevaar is, kan hij of zij contact opnemen met de juiste instanties. Maar dat is een uiterste situatie en geen standaard procedure.
En als je minderjarig bent?
Als je jonger bent dan 16, hebben je ouders in principe het recht om te weten wat er in therapie wordt besproken. Maar in de praktijk werken de meeste psychologen zo dat ze jou zo veel mogelijk beschermen en alleen met ouders bespreken wat echt noodzakelijk is voor jouw behandeling. Als dit iets is wat je bezighoudt, vraag er dan aan het begin naar. Een goede psycholoog legt precies uit hoe dat bij hem of haar werkt.
Ben je 16 of ouder, dan heb je het recht op volledig vertrouwelijke behandeling, ook zonder toestemming van je ouders.
Wat als je iets schandelijks hebt gedaan?
Soms houden jongeren dingen achter omdat ze bang zijn dat de psycholoog ze zal veroordelen. Dat je iets hebt gedaan wat je niet trots op bent. Dat je gedachten hebt die je beschamend vindt. Dat je gedrag vertoont waarvan je weet dat het niet goed is.
Een psycholoog is er niet om te oordelen. Dat is geen verkooppraatje, het is de kern van het vak. Een psycholoog heeft in zijn of haar loopbaan al heel veel gehoord. Jouw geheimen zijn vrijwel zeker minder uitzonderlijk dan je denkt. En juist de dingen die je moeilijk vindt om te zeggen, zijn vaak de dingen die het meest helpen om te bespreken.
Wat als je het zelf niet weet?
Veel jongeren gaan naar een psycholoog zonder precies te weten wat er speelt. Ze voelen dat er iets niet klopt maar kunnen het niet goed benoemen. Dat is geen probleem. Je hoeft niet met een kant-en-klaar verhaal te komen. “Ik weet niet zo goed waar ik moet beginnen” is een volkomen goed startpunt. Samen uitzoeken wat er speelt, is juist waar therapie voor is.
Eerlijkheid loont
Het meest waardevolle wat je kunt meenemen naar een psycholoog is eerlijkheid. Niet perfecte antwoorden, niet een mooi verhaal, maar gewoon zo eerlijk mogelijk zijn over hoe het met je gaat. Ook als dat ongemakkelijk voelt. Ook als je niet weet hoe je het moet zeggen. Die eerlijkheid is de brandstof van therapie. Zonder eerlijkheid kom je maar een stukje.
Bij EpexMind werken we in een veilige, vertrouwelijke omgeving waar jongeren zichzelf kunnen zijn. Wil je weten hoe dat eruitziet? Neem contact op of bekijk ons aanbod via de psycholoog pagina.
