Jarenlang was het advies helder en voor veel mensen geruststellend: drink geen alcohol of in ieder geval niet meer dan één glas per dag. Dat ene glas wijn bij het eten of dat biertje na het sporten viel daarmee binnen de marge van wat verantwoord leek. Sinds juni 2026 is dat anders. De Gezondheidsraad heeft zijn advies aangescherpt en de boodschap is kort: er is geen veilige ondergrens voor alcohol. Ook één glas per dag brengt gezondheidsrisico’s met zich mee.
Wat er precies is veranderd
In 2015 adviseerde de Gezondheidsraad om geen alcohol te drinken of in ieder geval niet meer dan één glas per dag. Dat advies was bedoeld om chronische ziekten te voorkomen. Het nieuwe advies, getiteld Alcohol en gezondheid in brede zin en gepubliceerd op 25 juni 2026, laat die tweede helft los. De raad concludeert dat elke hoeveelheid alcohol schadelijk kan zijn en dat het gezonder en veiliger is om helemaal geen alcohol te drinken.
Daarnaast gaat de raad een stap verder dan alleen een drinkadvies. Hij adviseert de minister van Volksgezondheid om alcoholgebruik actief te denormaliseren en te ontmoedigen. Dat is een opvallende formulering. Het gaat niet meer alleen om wat individuen zelf kiezen maar om de vraag waarom alcohol in onze samenleving zo vanzelfsprekend is geworden.
Waarom ook één glas niet meer veilig is
Lange tijd bestond het idee dat een kleine hoeveelheid alcohol misschien zelfs goed was voor het hart. Dat beeld is de afgelopen jaren steeds verder onderuit gehaald. Nieuwere onderzoeken laten zien dat eerdere studies vaak vertekend waren, onder andere doordat groepen niet goed vergeleken werden. Wat overblijft is een duidelijk verband tussen alcohol en een reeks aandoeningen, waaronder verschillende vormen van kanker. Dat risico begint niet pas bij veel drinken. Het loopt op vanaf het eerste glas.
Dat betekent niet dat iemand die af en toe een glas drinkt direct ziek wordt. Het betekent dat er geen punt is waaronder alcohol gegarandeerd onschuldig is. Elk glas telt mee. Hoe minder, hoe beter. En niets is het veiligst.
Hoeveel drinkt Nederland eigenlijk?
Nederland drinkt minder dan vroeger. De consumptie daalde tussen 2022 en 2025 van 8,3 naar 7,0 liter pure alcohol per persoon per jaar. In 2025 dronk 46,4 procent van de volwassenen geen alcohol of maximaal één glas per dag. Maar dat betekent ook dat meer dan de helft van de volwassenen meer drinkt dan zelfs het oude advies. En overmatig drinken komt het meest voor bij jongvolwassenen tussen de 18 en 29 jaar, precies de groep die net uit de schoolbanken komt.
Voor jongeren onder de achttien was het advies al jaren duidelijk: geen alcohol. Toch lukt het minderjarigen nog steeds vaak om alcohol te kopen. Van de aankooppogingen door 16- en 17-jarigen mislukt ongeveer één op de drie. De andere pogingen slagen.
Wat dit betekent voor jongeren
Voor jongeren is dit nieuwe advies extra relevant. Het brein ontwikkelt zich door tot ongeveer het vijfentwintigste levensjaar en de prefrontale cortex, het deel dat verantwoordelijk is voor impulscontrole en afwegingen, rijpt als laatste. Alcohol verstoort die ontwikkeling. Bovendien geldt: hoe jonger iemand begint met drinken, hoe groter de kans op problematisch gebruik later in het leven.
Het advies om alcohol te denormaliseren raakt ook direct aan de wereld van jongeren. Want de drempel om te beginnen ligt voor een groot deel in de omgeving. Als drinken op elk feestje, elke verjaardag en elke sportavond vanzelfsprekend is, voelt niet drinken als de uitzondering die uitleg vraagt. Jongeren die geen alcohol willen, moeten zich vaak verantwoorden. Het nieuwe advies draait dat om: niet drinken is de gezonde norm, drinken is de keuze die risico’s met zich meebrengt.
Waarom alcohol zo vanzelfsprekend voelt
Alcohol werkt op het beloningssysteem van het brein. Het verhoogt de afgifte van dopamine en dempt tegelijk de remmende werking van de prefrontale cortex. Daardoor voelt een drankje ontspannend en sociaal. Die ervaring koppelt het brein aan situaties zoals feestjes, vrienden en vrije tijd. Zo ontstaat een gewoonte die niet alleen lichamelijk maar ook sociaal verankerd raakt.
Dat verklaart waarom een advies alleen weinig verandert. Mensen drinken zelden omdat ze denken dat het gezond is. Ze drinken omdat het erbij hoort. Wie dat patroon wil doorbreken, moet begrijpen hoe het werkt.
Van advies naar bewuste keuze
Het nieuwe advies van de Gezondheidsraad is geen verbod en geen moreel oordeel. Het is een eerlijke weergave van wat de wetenschap op dit moment laat zien. Wat iemand ermee doet, blijft een eigen keuze. Maar het is een keuze die beter gemaakt kan worden als je weet wat alcohol met je lichaam en je brein doet en waarom het zo moeilijk is om nee te zeggen als iedereen om je heen ja zegt.
Het volledige advies en de toelichting zijn te lezen op de website van de Gezondheidsraad.
Bij EpexMind leren we jongeren hoe hun beloningssysteem werkt en hoe gewoontes zoals alcohol, sociale media en andere prikkels daarop inspelen. Via de Dopamine training krijgen jongeren inzicht in hun eigen gedrag, zodat ze bewuste keuzes kunnen maken in plaats van automatisch mee te gaan met de groep. Neem contact op of bekijk ons aanbod.
Dopie 👋