Als scholen op zoek gaan naar een anti-pestprogramma, komen ze soms uit bij Rots en Water. En dat is begrijpelijk, want de methode heeft aantoonbaar effect op de dynamieken die pesten mogelijk maken. Maar Rots en Water opzetten als anti-pestprogramma is een te smalle bril. En die smalle bril doet de methode tekort.
Rots en Water is een programma voor sociale weerbaarheid in de breedste zin van het woord. Het traint vaardigheden die relevant zijn in elke sociale situatie, niet alleen in situaties van pesten. En het heeft effect op een veel bredere groep dan alleen de slachtoffers en daders van pestgedrag.
Wat pesten eigenlijk is
Pesten is een groepsfenomeen. Het bestaat niet alleen uit de interactie tussen de pester en het slachtoffer. Het bestaat ook uit de groep omheen: de omstanders die meelachen, de kinderen die niets zeggen omdat ze bang zijn zelf het doelwit te worden, de kinderen die wel iets willen zeggen maar niet weten hoe.
Anti-pestprogramma’s die zich richten op de individuele interactie tussen pester en slachtoffer, missen de helft van het verhaal. Pesten stopt pas als de groepsnorm verandert. Als het niet meer normaal is om mee te lachen. Als omstanders durven en weten hoe ze kunnen ingrijpen. Als de groep als geheel weerbaar genoeg is om pestgedrag niet te laten groeien.
Wat Rots en Water doet aan de groepsnorm
Rots en Water werkt op de hele klas. Niet alleen op de leerling die gepest wordt of op de pester, maar op alle leerlingen tegelijk. En het werkt op de groepsdynamiek door alle leerlingen te laten oefenen met dezelfde vaardigheden: stevig staan bij eigen waarden, grenzen aangeven, contact maken zonder zichzelf te verliezen.
Als de hele klas die vaardigheden heeft geoefend, verandert de groepsnorm. Een leerling die stevig heeft geoefend met eigen waarden en grenzen, lacht minder makkelijk mee als iemand anders wordt buitengesloten. Een leerling die heeft geoefend hoe hij contact maakt, is minder afhankelijk van de goedkeuring van een dominante peer en daardoor minder vatbaar voor groepsdruk.
Wat Rots en Water traint buiten pestpreventie
De vaardigheden die Rots en Water traint, zijn relevant in veel meer situaties dan pesten. Ze helpen leerlingen bij de overgang naar een nieuwe school, waarbij alles opnieuw begint en sociale positie opnieuw moet worden bepaald. Ze helpen bij de omgang met prestatiedruk, waarbij stevig staan bij eigen tempo en eigen keuzes essentieel is. Ze helpen in vriendschappen en relaties, waarbij de balans tussen de eigen identiteit en aanpassen aan de ander voortdurend speelt.
En ze helpen in de bredere samenleving. Een jongere die weet wanneer hij rots moet zijn en wanneer water, is beter voorbereid op de complexe sociale realiteit van volwassenheid dan een jongere die alleen heeft geleerd dat pesten niet mag.
Hoe je Rots en Water het beste positioneert
Scholen die Rots en Water inzetten, halen er het meeste uit als ze het positioneren als een investering in de sociale weerbaarheid van alle leerlingen, niet als een reactie op een pestprobleem. Die positionering bepaalt ook hoe leerlingen de training ontvangen. Een training die wordt ingezet omdat er een pestprobleem is, voelt anders dan een training die wordt ingezet omdat de school wil investeren in de vaardigheden van alle leerlingen.
Bij EpexMind benaderen we Rots & Water altijd vanuit die bredere visie. Niet als pleister op een wond, maar als investering in de kracht van de hele groep.
Wil je weten hoe Rots en Water past in de bredere aanpak van jouw school? Neem contact op of bekijk ons aanbod via de Rots & Water pagina.
