Sinds januari 2024 hoort de telefoon niet meer in de klas. Veel scholen gingen al verder en weerden het toestel ook in de pauze. Nu wil het kabinet die lijn landelijk doortrekken. Op maandag 5 oktober 2026 presenteerde staatssecretaris Aerdts van Digitale Economie de Strategiebrief online kinderrechten. De meest concrete maatregel daarin: vanaf 1 januari 2027 moet de telefoon op basisscholen en middelbare scholen de hele schooldag thuis of in de kluis blijven. Ook in de pauze, in de aula en op het schoolplein.
Wat er precies verandert
De nieuwe afspraak heet Thuis of in de Kluis. Waar het huidige advies vooral gaat over de les zelf, gaat het nieuwe advies over de volledige schooldag. Leerlingen mogen hun telefoon dan ook tussen de lessen door niet meer gebruiken. Het advies geldt voor zowel het basisonderwijs als het voortgezet onderwijs.
Belangrijk om te weten: het gaat om een dringend advies en niet om een wettelijk verbod. Het kabinet gaat niet over het telefoongebruik op scholen en kan scholen dus niet verplichten. Scholen bepalen zelf hoe ze de richtlijn toepassen. Er blijven uitzonderingen mogelijk, bijvoorbeeld voor leerlingen die om medische redenen of door een beperking een telefoon nodig hebben, of wanneer een les om digitale middelen vraagt. Over de precieze invulling maakt minister Tielen van Onderwijs de komende tijd afspraken met de onderwijssector.
Onderdeel van een breder pakket
Het telefoonadvies staat niet op zichzelf. Het maakt deel uit van een strategie met zo’n veertig maatregelen om kinderen online beter te beschermen. Het kabinet zet onder meer in op een leeftijdsgrens voor sociale media van vijftien jaar, strengere Europese regels tegen verslavende technieken in apps en een betrouwbaar systeem voor leeftijdsverificatie. Ook komt er onderzoek naar hoe platforms als TikTok, Instagram, Snapchat, YouTube, Roblox, Fortnite en ChatGPT de ontwikkeling en keuzes van kinderen beïnvloeden.
Daarmee erkent het kabinet iets wat veel scholen en ouders allang merken: het probleem zit niet alleen in de telefoon zelf maar in hoe de apps erop zijn ontworpen. Volgens het kabinet maken verslavende algoritmes en automatisch afspelende video’s het voor kinderen lastig om de telefoon weg te leggen.
Waarom een kluisje alleen niet genoeg is
Een telefoonvrije schooldag geeft rust. Leerlingen worden minder afgeleid, praten meer met elkaar in de pauze en de eerste ervaringen van scholen die het al doen zijn volgens het kabinet positief. Toch lost een kluisje het onderliggende probleem niet op. De telefoon ligt weg, maar de drang ernaar gaat gewoon mee de klas in. En zodra de schooldag voorbij is, ligt het toestel weer in de hand.
Dat heeft alles te maken met dopamine. Apps werken met variabele beloningen: je weet nooit precies wat de volgende video, melding of like brengt. Dat houdt het beloningssysteem in het brein voortdurend actief. Bij jongeren is dat systeem extra gevoelig, terwijl de prefrontale cortex, die impulsen moet remmen, nog volop in ontwikkeling is. Een verbod haalt de prikkel tijdelijk weg, maar leert een leerling niet hoe hij met die drang omgaat. Juist buiten school, in de avond en voor het slapengaan, zit vaak de meeste schermtijd.
Wat scholen nu al kunnen doen
Scholen hebben nog een paar maanden om zich voor te bereiden. Dat is een mooi moment om verder te kijken dan de praktische vraag waar de telefoons straks liggen. Hoe leg je leerlingen uit waarom deze maatregel er komt? Hoe voorkom je dat het voelt als straf? En hoe zorg je ervoor dat leerlingen ook buiten school bewuster met hun telefoon omgaan?
Een maatregel werkt het best als leerlingen begrijpen waarom hij er is. Een leerling die snapt hoe zijn brein reageert op meldingen en eindeloos scrollen, ervaart een telefoonvrije schooldag niet als iets wat hem wordt afgenomen maar als ruimte die hij terugkrijgt. Dat begrip moet je bouwen. Niet met een preek, maar door leerlingen zelf te laten ontdekken wat hun telefoon met hun aandacht doet.
Van regel naar bewustwording
Bij EpexMind werken we precies aan die combinatie van structuur en bewustwording. Met de SchermVrij mentorlesmodule geeft de mentor zelf zes korte lessen van twintig tot vijfentwintig minuten. Leerlingen ontdekken hoe dopamine, triggers en gewoontes hun schermgebruik sturen en hoe ze zelf de regie terugpakken. Met een uitgebreide docentenhandleiding, zonder externe trainer en gewoon binnen de mentorles die al in het rooster staat. Een logische aanvulling op Thuis of in de Kluis.
Wil je als school een stap verder gaan? Dan biedt de Dopamine training een interactieve training door onze trainers, waarin leerlingen dieper ingaan op hoe hun beloningssysteem werkt en hoe platforms daarop inspelen. Zo wordt de telefoonvrije schooldag niet alleen een regel, maar een begin van gezonder schermgebruik dat leerlingen ook thuis meenemen.
Meer over de plannen van het kabinet lees je in het artikel van de NOS. Wil je weten hoe SchermVrij of de Dopamine training past bij jouw school? Neem contact op voor een vrijblijvend gesprek.
Dopie 👋